Que é un ictus?
O termo ictus, do latín golpe, utilízase para describir as consecuencias da
interrupción súbita do fluxo sanguíneo nunha parte do cerebro porque un vaso
sanguíneo que leva sangue a esa zona do cerebro quedou taponado ou rompeu.
Cando isto ocorre, o sangue non chega a esa zona do cerebro, de modo que as
células nerviosas (neuronas) afectadas non reciben osíxeno e deixan de funcionar, o
que causa os síntomas do ictus, que aparecen no lado oposto do corpo.
Os factores de risco máis importantes para sufrir un ictus son:
A idade: a maior idade maior risco de sufrir un ictus.
O consumo de tabaco: o risco de ictus en persoas fumadoras de ambos sexos e de calquera idade é un 50% superior ao risco entre os non fumadores.
O consumo de alcol: aumenta o risco de ictus hemorráxico.
A hipertensión arterial: é o factor de risco máis importante, tanto para ictus isquémico como hemorráxico.
A fibrilación auricular: é a arritmia máis frecuente asociada ao ictus isquémico.
O aumento do nivel de colesterol: aumenta o risco de sufrir ictus isquémicos.
A diabetes mellitus: as persoas con diabetes que seguen un adecuado control do seu enfermidade teñen menos probabilidades de sufrir un ictus que os que non o fan.
Sufrir xa un ictus previamente ou un ataque isquémico cerebral transitorio: o risco de recorrencia durante o primeiro ano é de aproximadamente un 10%, e posteriormente, dun 5% anual.
Outros factores de risco: antecedentes familiares, obesidade, sedentarismo, consumo de drogas e consumo de anticonceptivos hormonais.
Cantos tipos de ictus hai?
Segundo o mecanismo da lesión distínguense dous tipos de ictus:
Ictus isquémico (ou infarto cerebral) orixinado pola obstrución do fluxo sanguíneo. Inclúe o que comunmente se coñece como trombose ou embolia. É o tipo máis frecuente, xa que supoñen 8 de cada 10 ictus.
Ictus hemorráxico (ou hemorraxia cerebral) no que a rotura dun vaso sanguíneo provoca a saída de sangue e a compresión de estruturas do sistema nervioso central. Sería o que moita xente segue chamando derrame cerebral.
En ocasións a interrupción do fluxo sanguíneo prodúcese de forma temporal e os síntomas duran uns poucos minutos, é o que se coñece como Ataque Isquémico Transitorio (AIT). Esta situación tamén require unha atención urxente, xa que estes pacientes teñen un risco maior de sufrir un ictus isquémico establecido ou un infarto de miocardio.
Como sei que estou a sufrir un ictus?
Os síntomas máis habituais son:
Perda de forza repentina da cara, brazo e/ou perna dun lado do corpo.
Trastorno repentino da sensibilidade, sensación de acorchamento ou formigueo da cara, brazo e/ou perna dun lado do corpo.
Perda súbita de visión parcial ou total nun ou ambos os ollos.
Alteración repentina do fala, dificultade para expresarse e ser entendido por quen nos escoita.
Dor de cabeza súbito de intensidade inhabitual e sen causa aparente.
Sensación de vertixe, desequilibrio se se acompaña de calquera síntoma anterior.
Que debo facer se sospeito dun ictus?
Colocar ao paciente en posición de seguridade (tombado de lado, preferentemente sobre o lado non paralizado).
Chamar inmediatamente ao 061 ou ao 112: tras un breve cuestionario, e se cumpre criterios de Código Ictus, activarase un sistema especial de atención ao paciente que tratará de trasladar ao mesmo no menor tempo posible ao hospital.
Anotar a hora de comezo dos síntomas.
Que non debo facer se sospeito dun ictus?
Lembre:
O tempo é importante, o tempo perdido é cerebro perdido!
O ictus é unha emerxencia, as súas consecuencias serán menores canto antes sexa atendido!
Tratamento tras o alta hospitalaria
No momento do alta hospitalaria a súa neurólogo entregaralle un informe que debe ler atentamente e conservar, xa que no mesmo figurarán as medidas xerais que debe realizar, os tratamentos que deberá tomar e o plan de seguemento do seu enfermidade.
Antes de irse do hospital debe falar co seu neurólogo para aclarar todas as dúbidas que poida ter con respecto ao seu ictus e ao tratamento e seguimento do mesmo.
Existen unhas medidas xerais que todo paciente debe tentar levar a cabo tras
sufrir un ictus, que podemos chamar tratamento sen pastillas e que é igual de
importante ou máis que os medicamentos. Pódense resumir en tres apartados:
Abandono de hábitos tóxicos: supresión total de tabaco e redución/suspensión de inxesta de bebidas alcohólicas.
Dieta sa, seguindo os principios da dieta mediterránea: abundante inxesta de froitas, verduras, cereais e legumes; consumir peixe 2-3 veces/semana; reducir inxesta de carnes vermellas; evitar alimentos ricos en graxas.
Realizar exercicio de forma regular, adaptado en cada caso á situación de cada paciente. Comezar con pouca intensidade e pouca frecuencia e ir incrementando progresivamente co obxectivo de lograr facer 30-45 min/día de exercicio intensidade moderada, 5 días/semana.
Medicamentos
Ao alta do hospital os tratamentos máis frecuentemente prescritos serán:
Tratamentos para controlar a tensión arterial (hipotensores), tipo enalapril, losartan, amlodipino; co obxectivo de lograr cifras de presión arterial inferior a 130/80 mmHg.
Tratamentos para diminuír as cifras de colesterol a niveis de LDL colesterol entre 70-100 mg/dl: atorvastatina, rosuvastatina.
Tratamentos para a diabetes se o paciente é diabético: antidiabéticos orais (metformina) ou insulina se é preciso, co obxectivo de lograr unhas cifras de glucemia < 150 mg/dl.
Tratamentos antitrombóticos, para diminuír o risco de novo ictus isquémico (estes tratamentos non se prescribirán en caso de ictus hemorráxico). Poden ser tratamentos antiagregantes (Adiro, Plavix) ou anticoagulantes (Sintrom, Eliquis, Lixiana, Pradaxa ou Xarelto).
A vida tras o ictus
Ao expornos as posibles limitacións na vida dun paciente tras un ictus, xa sexan sociais, laborais ou de lecer, debemos ter en conta 2 aspectos importantes:
Por unha banda as secuelas que poidan quedar, e doutra banda o posible risco
de recorrencia do ictus.
A máxima recuperación das secuelas dun ictus prodúcese durante os primeiros 3-6 meses, aínda que esta pódese seguir producindo ata transcorrido un ano e en algúns casos excepcionais incluso máis aló do ano.
Existe un risco de recorrencia do ictus tras un primeiro episodio, que é máximo nos 3 primeiros meses e que logo vai diminuíndo. Este risco é variable en función de a causa do ictus, dos factores de risco asociados (tabaquismos, HTA, diabetes, dislipemia, cardiopatías) e do adecuado cumprimento do tratamento prescrito (os estudos publicados demostran que se se realiza adecuadamente o tratamento o risco diminúe moitísimo).
Podo volver traballar tras un ictus?
Existen estudos que demostran que a reinserción laboral de persoas con
discapacidade favorece a súa autoestima, axúdalles a manter activo o cerebro, lles proporciona independencia económica, favorece a súa socialización, diminúe o sedentarismo e axúdalles a loitar contra a autocompasión e a depresión.
Por tanto, non existe impedimento médico para non poder volver traballar, salvo por suposto as limitacións derivadas das posibles secuelas do ictus.
Como recomendación xeral aconséllase manter a baixa laboral os tres primeiros meses tras o ictus (cando existe maior risco de recorrencia) e superado leste período decidir de forma conxunta con neurólogo, médico de familia e paciente en función do caso concreto (tipo de ictus, tratamentos, secuelas, tipo de traballo, horarios, posibilidade de adecuación, etc).
Podo conducir tras un ictus?
O Regulamento Xeral de Condutores, refírese especificamente á enfermidade
cerebrovascular (ictus), establecendo as seguintes limitacións:
O paciente que sufriu un accidente isquémico transitorio, non pode conducir ata que transcorresen, polo menos, seis meses sen síntomas neurológicos.
Non deben conducir os pacientes que sufrisen infartos ou hemorraxias cerebrais ata polo menos doce meses despois de establecidas as secuelas. Na fase de secuela, non debe existir diminución importante das funcións cognitivas, motoras, sensitivas, sensoriais ou de coordinación, ou movementos anormais de cabeza, tronco ou extremidades, que poidan interferir no adecuado control do vehículo.
Estes períodos aplican ás persoas que teñen o permiso de conducir de coche ou moto (licenza do grupo 1), os que teñen permisos de conducir doutros vehículos (licencia grupo 2) os períodos son máis longos.
Podo realizar algún deporte tras o ictus?
Como norma xeral non existen limitacións para realizar deportes sempre que o esforzo requirido sexa moderado e evitando os deportes extremos ou de risco (parapente/alpinismo/mergullo). En caso de dúbida debe consultar previamente coa seu neurólogo.
Podo viaxar tras un ictus?
Non existe unha contraindicación absoluta para viaxar tras un ictus, sexa cal for o medio de transporte que se vaia a usar. Con todo, hai que ter en conta varios factores antes de iniciar unha viaxe tras o ictus: tipo de ictus, gravidade do mesmo, tempo transcorrido desde o ictus ata a viaxe, tratamentos que se toman, duración do viaxe, tipo de transporte, país ao que se vai a viaxar. Todos eles poden influír na idoneidade de realizar a devandito viaxe ou pospoñelo un tempo, polo que en caso de dúbida recoméndase consultar co seu médico de familia ou coa súa neurólogo.